Cursus Ethiek – Instituut voor Filosofie

Cursus Ethiek – Instituut voor Filosofie

Normen en waarden kritisch bekeken – cursus Ethiek aangeboden door het Instituut voor Filosofie

Ethiek is nadenken over wat we moeten doen. Ongebreideld consumeren of duurzaamheid? Rokers een hogere verzekeringspremie laten betalen of iedereen gelijk behandelen? De journalist zijn werk laten doen of de privacy van misdadigers respecteren? De vraag naar goed en juist handelen beantwoorden wij tegen de achtergrond van conflicterende waarden. Meer inzicht in onze normen en waarden leidt tot betere besluiten.

In deze negendelige cursus Ethiek analyseert u concrete vraagstukken en verbindt u de standpunten met de belangrijkste ethische theorieën uit de geschiedenis van de wijsbegeerte. Zo leert u waarom de utilist aan armoedebestrijding wil doen, de plichtethicus vragen stelt bij het morele gehalte van liefdadigheid en de aanhanger van de evolutionaire ethiek mens en dier als morele gelijken beschouwt. Na afloop van de cursus bent u in staat om de argumenten waarmee mensen hun morele keuzes verantwoorden te ontrafelen. Bovendien heeft u een goed beeld gekregen van de belangrijkste richtingen binnen de wijsgerige ethiek.

De cursus vereist geen specifieke voorkennis en wordt gegeven in lesgroepen van maximaal 30 personen. Er is ruimte voor discussie en persoonlijke aandacht.

Praktische informatie Colleges: 9 wekelijkse bijeenkomsten Datums: eind januari – april 2013 Cursusprijs: € 440,- (inclusief lesmateriaal) Cursusmateriaal: het cursusboek zit inbegrepen bij de prijs. U ontvangt het cursusboek tijdens het eerste college.

Zie voor datums en plaatsen:  https://wijsbegeerte.org/filosofie/content/ethiek-0?form.

 

Inhoud van de colleges
Ethiek is het deelgebied van de filosofie waarin de vraag wordt gesteld wat een handeling goed of slecht, juist of onjuist maakt en waarin eveneens de vraag aan de orde komt wat ‘geluk’ inhoudt. In deze cursus maakt u in negen wekelijkse colleges kennis met de belangrijkste benaderingen in dit vak. Na een inleiding behandelt elk college een specifieke stroming aan de hand van een vooraanstaande, eigentijdse filosoof die er representatief voor is. Zo raakt u bekend met de belangrijkste richtingen binnen de ethiek, te weten: normatieve ethiek, deugdethiek, utilisme, plichtethiek, relativisme, narratieve ethiek, evolutionaire ethiek en meta-ethiek. Al deze stromingen worden bovendien in hun historische context geplaatst en besproken aan de hand van actuele en pakkende voorbeelden.

College 1: Ethiek en moraal In de eerste bijeenkomst wordt de ethiek geïntroduceerd. Er wordt ingegaan op het soort vragen dat binnen de ethiek wordt gesteld en op het onderscheid met andersoortige vragen. Er wordt bovendien een overzicht gepresenteerd van de verschillende benaderingen binnen de ethiek. Ook komen de eerste begripsonderscheidingen ter sprake. Ethiek en moraal blijken daarbij niet hetzelfde te zijn. En ook tussen waarden en normen bestaan belangrijke verschillen.

College 2: Normatieve ethiek – Susan Wolf en de motivatie tot moreel handelen Plato ging er als normatief ethicus vanuit dat het voor iedereen vastligt wat het goede is: streven naar kennis. Moraal is in deze visie geen kwestie van persoonlijke smaak. Ook Susan Wolf stelt dat er een objectieve standaard van normativiteit bestaat die ons motiveert tot moreel handelen. Maar hoe kan ik de verantwoordelijkheid voor mijn kinderen nemen als ik niet in staat ben om hun schoolgeld te betalen?

College 3: Deugdethiek – het aristotelisme van Alasdair MacIntyre Een leven leiden zoals dat voor mensen bedoeld is, dat was de manier waarop Aristoteles dacht dat wij het goede kunnen bereiken. Zo’n leven is een deugdzaam leven: we moeten de goede karaktereigenschappen die wij in aanleg hebben ontwikkelen door ze in de praktijk te brengen. Alasdair MacIntyre benadrukt dat dit praktische handelen altijd binnen een sociaal-culturele context plaatsvindt. Wij identificeren ons met de deugden die in onze tradities worden doorgegeven.

College 4: Utilisme – de vier stellingen van Peter Singer Kiezen we bij een schipbreuk voor het redden van een vriend of voor een briljant chirurg? Volgens een utilist is het redden van de chirurg de juiste handeling omdat hij nuttiger is voor de samenleving dan de vriend. Het gaat de utilist om het grootste nut voor het grootste aantal mensen. Peter Singer geeft een moderne uitleg aan het utilisme waarin de morele verplichting een vriend te helpen wel denkbaar is.

College 5: Plichtethiek – Christine Korsgaard over moreel handelen De man die zijn buurvrouw in het ziekenhuis bezoekt en zich laat ontvallen dat het zijn plicht is om langs te komen zal haar niet blij maken. Toch kan dat de uitkomst zijn van de beroemde categorische imperatief van Kant: doe wat je wilt dat een ander ook zal doen. Volgens Christine Korsgaard gaat de formele plichtethiek van Kant voorbij aan de bronnen van waaruit wij onszelf tot moreel handelen verplicht voelen.

College 6: Relativisme – Richard Rorty op zoek naar nieuwe waarden Omwille van het geloof mogen jongens en meisjes niet samen zwemmen. Of: het verbod op de gezamenlijke zwemles is de emancipatie terugdraaien. Een nihilist als Nietzsche zou zeggen dat deze discussie onbeslisbaar is. Richard Rorty is het met hem eens dat er geen absolute waarden zijn. Maar zegt dat we wel pragmatisch kunnen zoeken naar wat ons hier en nu verbindt. Onze waarden mogen relatief zijn, ze zijn er wel.

College 7: Narratieve ethiek – Martha Nussbaum en het belang van de Griekse tragedie Wij zijn kwetsbare wezens in een wereld die niet alleen maar moois voor ons in petto heeft. Verhalen als de Griekse tragedies vragen ons na te denken over onze betrokkenheid bij de wereld en bij anderen. Ze leren ons ook om te gaan met emoties. Martha Nussbaum houdt een pleidooi voor het luisteren naar onze emoties om erachter te komen wat voor menselijk leven het meest waardevol is.

College 8: Evolutionaire ethiek – Frans de Waal over natuurlijke goedheid Dieren bekommeren zich om soortgenoten. Meer nog: de anekdotes waarin apen, honden en ander dieren zelfs voor mensen of andere dieren in de bres springen zijn talrijk. Frans de Waal concludeert dan ook dat moraliteit niet is voorbehouden aan de mens. En dat het vermogen tot goedheid geen laagje vernis is maar diep in onze natuur zit. Het heeft evolutionair gezien zijn oorsprong in de emoties die we delen met de dieren.

College 9: Meta-ethiek – wat is goed? G.E. Moore’s natuurlijke drogreden ‘Goed’ is een centraal begrip in de ethiek. Maar wat zegt het eigenlijk? Wat bedoelen wij ermee? Is het begrip ‘goed’ van dezelfde orde als het begrip ‘plezier’? Vergelijk eens het antwoord op de vraag of wat we plezierig noemen plezier oplevert met het antwoord op de vraag of wat we goed noemen ook goed is. Meta-ethici als G.E. Moore analyseren de gehanteerde concepten en het instrumentarium van de ethiek.

 

 


Fatal error: Call to undefined function adrotate_group() in /home/p17385/domains/worldforthinkers.com/public_html/wp-content/themes/EarthlyTouch/single.php on line 57