Het nut van pessimisme en de gevaren van valse hoop

Het nut van pessimisme en de gevaren van valse hoop

In dit recente werk (2010) etaleert Roger Scruton zich wederom als een groot schrijver. Zijn stijl is te karakteriseren als helder, erudiet, argumentatief en analytisch.

De opzet van zijn boek is de lezer duidelijk te maken, door een zevental drogredenen te bespreken, dat utopisch denken, zoals dat bij ‘gewetenloze optimisten’ is terug te vinden, tot geweld en ondermijning van een samenleving leidt. En vaak is het niet moeilijk om het met Scruton eens te zijn.

Neem nu het volgende voorbeeld. Over bepaalde aspecten van de ontwikkeling van de Europese Unie (EU) is Scruton ronduit negatief. Het ‘subsidiariteitsbeginsel’, dat opgenomen is in het Verdrag van Maastricht, zou er zorg voor moeten dragen dat de centraliserende macht in absolute zin alleen toegestaan wordt als er door de deelnemende landen om gevraagd wordt, zo stelt Scruton vast. Het lovenswaardige idee hierachter is dat de deelnemende landen van de EU zo zelf kunnen bepalen wanneer een bepaalde kwestie door een groter en overkoepelend collectief wordt behandeld. Terecht merkt Scruton op dat langs deze weg een markteconomie verenigd kan worden met lokale loyaliteiten. Echter, de invulling van het begrip ‘subsidiariteit’ binnen de Europese Unie (EU) is er een, zo vervolgt hij zijn betoog, waarbij macht niet van onderaf naar boven wordt gedelegeerd, maar een waarbij ruimte wordt geschapen om macht van bovenaf toe te wijzen. De rol van een gedecentraliseerde overheid (de deelnemende landen) kan zo tot een minimum worden beperkt door de steeds groter wordende macht van de EU. Dit proces voltrekt zich terwijl niemand weet hoe het eindresultaat van het grote Europese plan er überhaupt uit moet zien. De sombere analyse van Scruton laat zien dat het enige dat wordt bereikt het verlies van informatie omtrent tekorten, behoeften en loyaliteiten van mensen is.

De geschiedenis van de Europese beschaving vormt een belangrijke inspiratiebron in het werk van Scruton. De denkwijzen en drogredenen die ten grondslag liggen aan de uitwassen van het socialisme en communisme, die Europa in het verleden hebben geteisterd, worden door Scruton kraakhelder blootgelegd. Echter, als lezer bekruipt je sterk het gevoel dat de utopische kant van conservatief, reactionair en marktgericht denken, iets waarin Scruton absoluut uitblinkt, onderbelicht blijft. Als bijvoorbeeld patiënten, door een overdaad aan marktwerking in de gezondheidszorg verworden tot klanten, lijken de door Scruton op waarde geschatte menselijke eigenschappen als interesse, genoegens, pijn, ziekte, verval en ouderdom, ondergeschikt te worden gemaakt aan een marktgerichte ideologie. De onderbelichting in Scrutons boek van de valse hoop die door een radicaal kapitalisme wordt bewerkstelligd, verstoort niet alleen het evenwicht in de behandeling van de diverse politieke systemen door Scruton, maar lijkt deze valse hoop ook te sparen in zijn kritiek op de drogreden van de planning.

Al met al is Het nut van pessimisme en de gevaren van valse hoop een boek dat zeer de moeite waard is om in brede kring te worden besproken. Het is een hart onder de riem voor diegenen die de opvatting koesteren dat een gezonde dosis vergevingsgezindheid en ironie een weldadige werking voor een samenleving kan hebben.


Fatal error: Call to undefined function adrotate_group() in /home/p17385/domains/worldforthinkers.com/public_html/wp-content/themes/EarthlyTouch/single.php on line 57